Shingle Çatı Kaplama ve Onarımı — Sarıyer / İstanbul

Shingle, cam tülü taşıyıcı üzerine bitüm emdirilip yüzeyi mineral granülle kaplanmış, esnek levhalar hâlinde üretilen bir çatı kaplamasıdır. Kiremitten farkı tek tek oturan sert bir parça olmamasıdır: şeritler alttaki sıranın üstüne binerek ve sürekli bir zemine çivilenerek tek bir yüzey oluşturur. Bu yüzden shingle işinde sonucu belirleyen şey büyük ölçüde kaplamanın markası değil, altına ne serildiği ve detayların nasıl bittiğidir.

Bu işi Gün-Eymen İnşaat olarak yapıyoruz. Adresimiz: Yeniköy Bağlar Mevki, Güzelce Ali Paşa Cad. Kemal Sokak No:16, Sarıyer / İstanbul. Shingle uygulaması ve onarımını Sarıyer ve çevre ilçelerde yürütüyoruz; keşfe çatıya çıkarak geliyoruz. Keşif ve yazılı fiyat teklifi ücretsizdir. Randevu için: 0532 266 23 84.

Shingle’ın metrekaresi 10–13 kg civarında; 40–45 kg gelen kil kiremidin dörtte biri kadar (karşılaştırma tablosu). Bu hafiflik, ahşap taşıyıcısı yorulmuş yapılarda çatı yükünü düşürür; ama rüzgârın kaplamayı kaldırmasını da kolaylaştırır.

Shingle’ın altında ne olması gerekir

Shingle’ın tek mutlak şartı sürekli zemindir: OSB-3 levha ya da derzi sık, kuru tahta kaplama. Aşağıdan yukarıya doğru sıra şudur:

1. Mertek ve aşıklar. Kaplama açıkken çürük mesnetler ve saçak uçları görünür hâle gelir; kesilip aynı kesitte eklenir.
2. OSB veya tahta kaplama. Levhanın uzun kenarı merteklere dik gelir, ek yerleri sıra sıra şaşırtılır. Levha kalınlığı mertek aralığına göre seçilir; aralık genişledikçe levha kalınlaşmak zorundadır, yoksa iki mertek arasında esneme yapar ve o esneme kaplamada dalga olarak görünür.
3. Genleşme boşluğu. Levhalar birbirine dayanarak değil, aralarında birkaç milimetre boşluk bırakılarak çakılır. Bu boşluk bırakılmazsa nem alan levhalar yazın birbirini iter ve shingle yüzeyinde ek hattı boyunca uzanan düz bir kabarıklık belirir.
4. Altlık örtü. Zeminin üzerine gelen ikinci su hattı; şeritler aşağıdan yukarı, her sıra bir öncekini örtecek genişlikte bindirilerek serilir. Kaplamanın altına rüzgârla itilen yağmuru ve saçakta biriken kar suyunu tutan katman budur.
5. Damlalık sacı. Saçak ve alın kenarına çekilir; suyun tahtanın kenarından geriye dönüp alın tahtasını çürütmesini engeller.
6. Başlangıç şeridi. İlk sıranın altına, yapıştırıcı bandı saçak kenarına gelecek biçimde çekilen şerit. Bu adım atlanır ya da yerine ters çevrilmiş normal shingle kullanılırsa yapıştırıcı yanlış hizada kalır ve saçak, rüzgârda ilk kalkan yer olur.

Çatı arası ısıtılan bir hacimse zemin açıkken yapılacak çatı izolasyonu tek fırsattır; sonradan yapmak hem iskeleyi hem işçiliği ikinci kez ödemek demektir.

Eğim: shingle nerede çalışır, nerede çalışmaz

Shingle su geçirmez bir tabaka değil, suyu aşağı doğru aktaran bir örtüdür. Su ne kadar yavaş akarsa şeritlerin altına girme ihtimali o kadar artar; eğim bu yüzden tavsiye değil, sınırdır. Alt sınırın kesin değeri üretici uygulama talimatına göre değişir — aşağıdaki bant, sitedeki malzeme karşılaştırmasıyla aynı kaynağa dayanıyor.

Eğim	Ne yapılır
%20’nin altı (kabaca 11 derecenin altı)	Shingle önerilmez. Membranlı su yalıtımı ya da dik kenetli metal konuşulur
%20 – %33 arası	Uygulanır, ama altlık örtü çift kat serilir ve bindirmeler artırılır
%33 – %60 arası	Standart uygulama aralığı; shingle’ın en rahat çalıştığı bölge
%60 üzeri ve düşey yüzeyler	Şerit başına çivi sayısı artırılır, her şeridin altı elle mastiklenir

Eğimi gözle tahmin etmek yanıltıcıdır; keşifte metreyle ölçüyoruz. Alt sınırın altındaki bir yüzeye shingle önermiyoruz — birkaç yıl içinde tavan lekesi olarak geri döner.

Kesim tipleri: oval, üçgen, dikdörtgen ve lamine

Shingle’ın “modeli” dediğimiz şey, şeridin alt kenarındaki kesimdir; aynı metrekarede ne kadar bitüm bulunduğunu ve rüzgârın tutunacağı kenar geometrisini değiştirdiği için görünüm dışında da fark yaratır.

Kesim	Yapısı	Öne çıkan yanı	Dikkat edilecek nokta
Dikdörtgen (üç dilimli)	Tek katman	Ekonomik; düz, sakin bir yüzey verir	Dilim aralıkları su akışını yönlendirir; çivi hizası kayarsa su dilim dibinden altlığa iner
Üçgen	Tek katman	Keskin, geometrik görünüm	Sivri uçlar rüzgâra en açık noktadır; kenar hatlarında ek mastik ister
Oval (kunduz kuyruğu)	Tek katman	Yumuşak, klasik doku; villa ve müstakil ev cephesiyle uyumlu	Kavisli kenarların altında yaprak ve toz birikir; kuzey yüzde yosunu hızlandırır
Altıgen	Tek katman	Dekoratif, küçük yüzeylerde belirgin doku	Kesim firesi diğerlerine göre yüksektir
Lamine (çift katmanlı)	İki katman yapıştırılmış	Kalın ve ağır; gölge derinliği verir, rüzgâra karşı en dayanıklısı	Metrekare maliyeti yüksektir; zeminin düzgünlüğü daha çok önem kazanır

Kesim seçimi yalnızca zevk meselesi değil; rüzgâra açık bir cephede tek katmanlı ince model ile lamine model aynı davranmaz. Uyguladığımız işlerden örnekler galeri sayfasında.

Çivileme ve yapıştırma bandı — rüzgâr hasarının asıl sebebi

Rüzgâra karşı davranışı, malzeme sınıfı kadar iki montaj ayrıntısı belirler.

Çivi. Geniş başlı, galvanizli çatı çivisi kullanılır ve şerit başına çivi sayısı standartta dörttür; rüzgâra açık cephelerde altıya çıkarılır. Asıl mesele sayı değil hizadır: çivi, yapıştırma bandının hemen üstüne, bir sonraki sıranın örteceği yere gelmelidir. Bant hizasının altına çakılan çivi açıkta kalır ve şeridi kaldıran kuvvete karşı işe yaramaz. Çakma derinliği de belirleyici: çivi fazla gömülürse başı cam tülünü yırtar ve şerit oradan kopar; az gömülürse başı üstteki şeridi yukarı kaldırıp yüzeyde tümsek yapar. İki hata da montaj günü görünmez, ilk sert rüzgârda ortaya çıkar.

Yapıştırma bandı. Her shingle şeridinin altında, güneş sıcağıyla yumuşayıp alttaki sıraya kaynayan bir yapıştırıcı bant vardır. Çatının rüzgâra karşı asıl direncini bu kaynama sağlar, çiviler değil. Serin havada döşenen bir çatıda bant kaynamaz; şeritler yalnızca çivilerle asılı kalır ve kenarları rüzgârda titrer.

Rüzgâr yükü çatı yüzeyine eşit dağılmaz: en yüksek emme saçak kenarında, mahya hattında ve köşelerde oluşur. Kalkma da bu yüzden orta yüzeyde değil, bu üç hatta başlar; onarımda önce buralara bakılır.

Mahya, dere ve baca dibi detayları

Bir shingle çatıda su genellikle düz yüzeyden değil, birleşimlerden girer.

Mahya. Mahya kapağı hazır ürün olarak alınır ya da düz shingle’dan kesilir. Hâkim rüzgârın tersi yönde, her parça bir öncekinin çivilerini örtecek şekilde bindirilir; son parçanın çivileri mastikle kapatılır. Çatı arası havalandırması varsa mahya, havanın çıkış noktasıdır — kapatılmış bir mahya, saçaktan giren havanın gidecek yerini yok eder ve altta yoğuşma başlar.

Dere. İki çatı yüzeyinin birleştiği iç köşe. Üç yöntem var: açık metal dere (dere sacı görünür kalır), kesik dere ve örgü dere. Ağaçlıklı parsellerde açık metal dereyi tercih ediyoruz; örgü derede yaprak ve iğne yaprak kaplamanın altında sıkışıp su yolunu tıkıyor. Dere sacının oluğa bağlandığı geçiş ayrı bir iştir; ayrıntısı dere ve oluk tamiri sayfasında.

Baca dibi. Mastik tek başına baca dibini çözmez, sorunu birkaç mevsim erteler. Doğrusu; bacanın ön yüzünde önlük saç, yanlarda her shingle sırasıyla birlikte yükselen basamak pervaz, arkada — baca genişse — suyu iki yana ayıran bir eyer ve bunların üstünü örten, duvar derzine oturtulmuş bir kapak sacıdır. Bu parçalardan biri eksik kalırsa su bacanın arkasında birikip kaplamanın altına yürür; ayrıntısı baca dibi yalıtımı sayfasında.

Çatı penceresi ve çıkışlar. Havalandırma bacaları, uydu direği ayakları ve çatı pencereleri kendi pervaz takımıyla oturur; shingle’ı kesip mastikle doldurmak kalıcı çözüm değildir.

Kabarma, kavlama ve granül kaybı

Shingle yaşlandığını görünür işaretlerle belli eder:

• Oluk dibinde kum gibi granül birikmesi. Granül, bitümü UV’den koruyan tabakadır; döküldükçe altındaki bitüm doğrudan güneşe açılır ve sertleşir.
• Şerit kenarlarının yukarı kıvrılması (kavlama). Bitüm plastikliğini kaybetmiş, malzeme büzülmeye başlamış demektir.
• Yüzeyde baloncuk hâlinde kabarma. Altta sıkışan nemin işareti; kaynağı çatı arasının havalanmaması ya da ıslak zemine döşemedir.
• Ek hattı boyunca uzanan düz kabarıklık. Kaynağı kaplama değil, zemin: genleşme boşluğu bırakılmadan çakılmış levhalar.
• Kuzey yüzünde koyu yosun ve liken lekeleri. Gölge ve nemin birlikte olduğu yüzeylerde beklenen bir sonuç; kaplamayı hemen bitirmez ama tutunduğu yerde granülü gevşetir.
• Şeritlerin elle kolayca kalkması. Yapıştırma bandı işlevini yitirmiştir; çatı artık yalnızca çivilerle duruyordur.

İşaretler belli bölgelerde toplanmışsa bölgesel değişim yeterlidir; yüzeyin genelinde görülüyorsa kaplama ömrünü tamamlamış demektir. Yılda bir yapılan çatı bakımı bunları tavan lekesine dönüşmeden yakalar.

Sarıyer’de shingle’a özgü tek fark: bandın kaynaması

Bölgenin ortak koşullarını — tuzlu nem, rüzgâr, yaprak yükü, dar sokaklarda erişim ve Boğaziçi öngörünüm bölgesindeki izin durumu — Sarıyer sayfamızda topladık. Shingle’ı doğrudan ilgilendiren tek fark yukarıdaki yapıştırma bandı: Boğaz sırtlarının rüzgâra açık cephelerinde kışın döşenen bir çatı, bandın kaynaması için gereken sıcağı ilkbahara kadar bulamaz. Bu yüzden soğuk aylarda döşediğimiz işlerde şerit altlarına elle shingle mastiği sürüyor, hava ısındığında saçak, mahya ve köşe hatlarını bir kez daha gözden geçiriyoruz.

Sizinki hangi iş?

• Su tek noktadan geliyor, yüzeyin geri kalanı sağlamsa → çatı tamiri
• Eski kiremit çatıyı shingle’a çeviriyorsanız → iş aslında çatı aktarma; bu sayfa onun kaplama tarafını anlatıyor
• Konu kaplama değil, altındaki su ve ısı katmanıysa → çatı izolasyonu
• Taşıyıcı sistem konuşuluyorsa → çelik çatı; çelik karkas üzerine OSB döşenip shingle uygulanabilir
• Karar veremiyorsanız → çatı tamiri mi çatı aktarma mı

Shingle çatı fiyatını ne belirler

Bu sayfada metrekare fiyatı yazmıyoruz; teklifi shingle’a özgü şu dört kalem belirliyor:

• Sürekli zeminin kurulup kurulmayacağı. Sağlam bir OSB varsa iş kaplamayla sınırlı kalır. Latalı kiremit çatıdan geçiliyorsa zemin baştan kurulur ve bu kalem çoğu işte kaplamanın önüne geçer. Altından ne kadar çürük mertek çıkacağı ancak kaplama kalkınca belli olduğu için o kalemi teklifte tahmin olarak, ayrı satırda yazıyoruz.
• Shingle sınıfı ve kesimi. Tek katmanlı ince bir modelle lamine shingle arasında hem birim maliyet hem montaj işçiliği farklıdır; rüzgâra açık cephede seçim yukarı çekilir.
• Eğim bandı. Metraj taban alanından değil eğik yüzeyden çıkar. Ayrıca %20 – %33 bandındaki bir çatıda altlık örtü çift kat serilip bindirmeler artırıldığı için aynı metrekare daha fazla malzeme ve işçilik ister.
• Metal aksam ve dere yöntemi. Açık metal dere, damlalık, baca önlüğü ve eyeri ile mahya havalandırmasının metretülü ve sac cinsi ayrı bir kalemdir; açık dere, örgü dereye göre malzeme ekler.

Erişim, iskele, söküm ve moloz nakli gibi bütün çatı işlerinde ortak olan başlıkları çatı işleri fiyat rehberinde topladık. Çatınıza özel yazılı teklif için iletişim sayfasından ulaşabilir, çatının fotoğraflarını ve metrekare bilgisini 0532 266 23 84 numarasına WhatsApp’tan gönderebilirsiniz; ön değerlendirmeyi telefonda yapar, kesin teklifi yerinde ölçüden sonra veririz.