Çatı Ustası Nasıl Seçilir? Teklif, İş Takibi ve Teslim Kontrolü

Çatı ustası; eğimli ve teras çatılarda kaplama, su yalıtımı, ahşap altyapı ve su tahliyesi (dere, oluk, iniş borusu) işlerini yapan uygulamacıdır. Seçimi zor kılan şey mesleğin kendisi değil, işin görünmez olmasıdır: çatı, ev sahibinin hiç göremediği tek yüzeydir ve yapılan işin doğru olup olmadığı çoğu zaman ilk yağmurda değil, üçüncü kışta ortaya çıkar.

Bu yüzden doğru soru “iyi ustayı nasıl tanırım” değil, “işi denetlenebilir hâle nasıl getiririm” olmalı. Denetlenebilirliği sağlayan dört şey var: yerinde keşif, kalem kalem yazılı teklif, malzemenin kayda geçmesi ve teslimde yapılan su testi. Aşağıdaki rehber bu dördünü tek tek açıyor.

Keşif yapmadan fiyat veren ustaya neden temkinli yaklaşmalı

Telefonda ya da fotoğrafa bakılarak söylenen rakam bir tahmindir; sözleşme değil, başlangıç noktasıdır. Bunun dört teknik sebebi var:

1. Çatının metrekaresi bilinmiyordur. Çatı alanı, binanın taban alanı değil eğik yüzey üzerinden hesaplanır. Eğim arttıkça aynı bina için çıkan yüzey büyür. Ölçü alınmadan verilen metrekare, çoğu zaman gerçeğin altındadır.

2. Hasarın kaynağı göründüğü yerde değildir. Çatıdan giren su eğimli yüzeyde ve mertek boyunca yürür; tavandaki leke gerçek giriş noktasından metrelerce uzakta çıkabilir. Kaynağı bulmadan verilen fiyat, yanlış işin fiyatıdır. Bu mekanizmayı çatı neden akar yazısında ayrıntılı anlattık.

3. Altyapının durumu görülmemiştir. Merteklerde, aşıklarda ve tahta kaplamada çürük olup olmadığı ancak çatı arasına girilerek tahmin edilebilir, kesin olarak da kaplama kalkınca görülür. Keşif yapan usta bu riski baştan söyler; keşif yapmayan usta aynı riski iş ortasında ek fiyat olarak getirir.

4. Düşük rakam işe girmenin yolu olabilir. İşi almak için düşük söylenip sonra “altta çürük çıktı” denerek tutarın katlanması, bu sektörün en bilinen şikâyetidir. Keşif, bu ihtimali ortadan kaldırmasa da belgeye bağlar.

Pratik cümle: telefonda söylenen sayı bir aralıktır, teklif değildir. Aralığı sorun, ama kararınızı yerinde keşiften sonra çıkan yazılı belgeye göre verin.

İyi işaret / kötü işaret

Aşağıdaki tablo, ilk temastan teslime kadar hangi davranışın neyi gösterdiğini özetliyor. Tek bir kötü işaret her zaman kötü bir usta anlamına gelmez; ama sağ sütundan birkaçı bir aradaysa, o iş sözleşmeye ve belgeye bağlanmadan başlamamalıdır.

Konu	İyi işaret	Kötü işaret
Fiyatın verilişi	Çatıya çıkıp ölçü alındıktan sonra yazılı teklif	Telefonda kesin rakam, “biz hallederiz”
Keşif biçimi	Hem dış yüzey hem çatı arası incelenir	Sokaktan bakılıp fiyat söylenir
Teklifin biçimi	Kalem kalem; metraj, adet ve metre yazılı	Tek satır toplam tutar
Malzeme tarifi	Cins, kalınlık, marka ve model yazılı	“Birinci sınıf malzeme”, “kaliteli membran”
İskele ve moloz	Ayrı satır; dahil mi hariç mi açıkça yazılı	Hiç konuşulmaz, iş sırasında gündeme gelir
Belirsizlik yönetimi	Altyapıdan çürük çıkma ihtimali baştan söylenir	Sürpriz, iş ortasında ek fiyat olarak çıkar
Ödeme	Aşamalı; kalan kısım teslimde	İşe başlamadan tutarın tamamı peşin
Kimlik ve belge	Adres, firma unvanı, fatura	Yalnızca cep telefonu; fatura yok
Randevu	Tarih verilir, hava durumuna göre planlanır	“Bugün buradayız, hemen başlayalım”
İlk temas	Siz çağırdınız	Kapınız çalındı: “çatınızda kırık gördük”
Kayıt	İş öncesi, söküm sonrası ve iş sonrası fotoğraf	Sözlü bilgi: “çıktık, yaptık”
Teslim	Hortumla su testi ve içeriden kontrol	Test yok; “ilk yağmurda görürsünüz”
Emniyet	Halat, çatı merdiveni, güvenli erişim	Ekip çatıda emniyetsiz çalışır

Yazılı teklifte bulunması gereken kalemler

Teklif, fiyat listesi değil işin tarifidir. Aşağıdaki başlıklar yoksa teklif eksiktir — eksik teklif, iş sırasında sözlü tartışmaya döner.

1. İşin tanımı ve sınırı. Hangi çatı, hangi yüzey, hangi bölge. “Çatı onarımı” bir tarif değildir.
2. Metraj. Metrekare; dere ve oluk için metre; kiremit ve mahya için adet. Ölçünün nasıl alındığı yazılsın.
3. Malzeme, cinsiyle. Örtünün cinsi ve kalınlığı, sacın cinsi ve kalınlığı, kiremidin markası ve modeli. Malzeme geldiğinde ambalajını görmek isteyin.
4. İşçilik, ayrı satırda. Malzeme ve işçiliğin tek tutarda toplanması, karşılaştırma yapmayı imkânsız kılar.
5. Söküm ve moloz. İndirme, toplama ve nakliye dahil mi? Döküm bedeli kimde?
6. Erişim ekipmanı. İskele, sepetli araç, vinç veya inşaat asansörü gerekiyor mu; kaç gün; kirası kime ait?
7. Beklenmedik çürük için birim fiyat. En kritik satır budur: kaplama kalktığında çürük çıkarsa metresi ya da adedi kaça yapılacağı baştan yazılsın. Böylece sürpriz, pazarlığa değil belgeye bağlanır.
8. Süre ve başlangıç. Kaç iş günü, hangi tarihte; yağış olursa programın nasıl kayacağı.
9. Ödeme planı. Avans, ara ödeme ve teslim ödemesi ayrı ayrı.
10. Teslim koşulu. Su testi yapılacak mı, temizlik ve moloz kaldırma dahil mi?
11. Garanti konuşuluyorsa yazılı olsun. Kapsamı (işçilik mi, malzeme mi) ve süresi belirtilmeden verilen sözlü garanti, bir taahhüt sayılmaz.
12. KDV ve fatura. Tutar KDV dahil mi hariç mi; fatura kesilecek mi?
13. Künye. Firma unvanı, adresi, telefonu, tarih ve imza.

Fiyat aralıklarının neye göre oluştuğunu ve piyasadaki bantları çatı fiyat rehberimizde resmî birim fiyat çıpalarıyla birlikte topladık.

İskele, moloz ve malzeme kimin sorumluluğunda?

Bu üç başlık, çatı işlerinde çıkan anlaşmazlıkların çoğunu tek başına açıklar. Aşağıdaki dağılım sektörde yaygın olan uygulamadır; ancak belirleyici olan sizin sözleşmenizdir — teklifte yazmıyorsa tartışmalıdır.

Kalem	Genellikle kim üstlenir	Teklifte sorulacak soru
İskele / sepetli araç	Yüklenici kurar, bedeli genelde ayrı kalemdir	Kaç gün, kirası dahil mi?
Moloz indirme ve toplama	Yüklenici	Çatıda biriktirilmeden mi indirilecek?
Moloz nakli ve döküm	Yüklenici; bedeli ayrı yazılır	Kaç ton, nereye dökülecek?
Asbest şüpheli eski levha	Ayrı ve mevzuata tabi süreç	Çatıda eternit var mı, ayrı mı fiyatlanacak?
Malzeme temini	Anahtar teslim işlerde yüklenici	Mal sahibi alırsa eksik malzeme gecikmesi kimde?
Malzemenin çatıya çıkarılması	Yüklenici; vinç gerekiyorsa ayrı kalem	Vinç veya asansör gerekecek mi?
Şantiye suyu ve elektriği	Genellikle mal sahibi	Kullanım nereden sağlanacak?
Apartman izni, karar defteri	Yönetim / kat malikleri	Karar alınmadan iş başlar mı?
Komşu bahçesi ve cephe koruma	Yüklenici	Örtü ve koruma dahil mi?
İş güvenliği ekipmanı	Yüklenici	Ekip emniyet halatıyla mı çalışacak?

Bu tablodaki satırların hepsini konuşmak zaman alır gibi görünür; oysa tamamı beş dakikalık bir sorudur ve iş bittikten sonra çıkacak farkın büyük kısmını önler.

İş sırasında nelere bakmalısınız

• Malzeme geldiğinde ambalajı ve etiketi kontrol edin. Teklifte yazan cins, kalınlık ve model ile gelen ürün eşleşiyor mu?
• Söküm bittiğinde fotoğraf isteyin. Kaplama kalktığında çatı, ömründe belki bir kez görünür hâle gelir. O an kaydedilmezse mertek, aşık ve tahtanın gerçek durumu bir daha görülmez.
• Su yalıtım örtüsünün serilme yönüne bakın. Örtü saçaktan mahyaya doğru, üstteki şerit alttakinin üzerine binecek biçimde serilir. Ters bindirme, suyu örtünün altına alır.
• Kaplama ile örtü arasında hava boşluğu var mı? Kontralata ile bırakılan boşluk, yoğuşan nemin tahliyesi içindir. Boşluk bırakılmazsa tahta alttan çürür.
• Detayların mastikle geçilmesi kötü işarettir. Dere, baca dibi ve çatı–duvar birleşiminde suyu kesen şey silikon değil, altındaki metal veya membran detayıdır. Mastik yalnızca tamamlayıcıdır.
• Açık yüzey akşam kapatılıyor mu? İş yarım kaldığında kaplaması açılmış alan brandayla örtülüp sabitlenmelidir; gece yağışına açık bırakılmamalıdır.
• Oluğa moloz kaçmasın. Söküm sırasında oluğa dolan harç ve kiremit parçası, iş bittikten sonra ilk tıkanmanın sebebi olur.
• Günlük ilerlemeyi fotoğrafla takip edin. Evde değilseniz bunu baştan isteyin; iş bittikten sonra istenen fotoğraf üretilemez.

İş bittiğinde: teslim kontrol listesi

1. Su testi yapıldı mı? Onarılan bölgeye hortumla su tutulur, içeride bir kişi gözlem yapar. Birkaç saniye değil, yeterince uzun süre.
2. Oluk ve iniş borusuna su verildi mi? Akış izlenir; ek yerlerinde damlama olmamalı.
3. Çatı arası kuru mu? Elle kontrol edin; birkaç gün sonra bir kez daha bakın.
4. Detayların yakın fotoğrafı var mı? Mahya, dere, baca dibi ve saçak — sonradan denetlenebilecek tek kayıt budur.
5. Ekibin yürüdüğü yerlerde yeni kırık var mı? Kiremit üzerinde yürümek sağlam parçaları da çatlatır.
6. Moloz ve artık malzeme kaldırıldı mı, oluk temiz mi?
7. Bahçe, cephe ve komşu tarafında hasar kaldı mı?
8. Fatura ile teklif eşleşiyor mu? Yapılmayan kalem varsa düşülmelidir.
9. İlk kuvvetli yağmurdan sonra tavanı kontrol edin. Sorun görürseniz beklemeden bildirin: bildirim ne kadar geç olursa, sorunun işten mi başka bir sebepten mi kaynaklandığını ayırmak o kadar zorlaşır.

Kaparo ve ödeme sırası hakkında

Çatı işlerinde malzeme çoğu zaman peşin alınır; bu yüzden makul bir avans olağandır. Olağan olmayan, işe başlamadan tutarın tamamının istenmesidir. Sağlıklı yöntem ödemeyi işin aşamalarına bağlamaktır: malzemeyi karşılayacak kadar avans, altyapı bittiğinde bir ara ödeme, kalanı teslim kontrolünden sonra.

Birkaç genel uyarı: ödemeyi mümkünse banka üzerinden ve açıklama yazarak yapın; faturayı isteyin — apartman işlerinde gider paylaşımının belgesi de odur; teklifte olmayan bir kalem iş sırasında ekleniyorsa, ödemeden önce yazılı hâle getirilmesini isteyin; son ödemeyi su testi ve temizlik tamamlanmadan yapmayın.

Kararı verirken

Çatı ustası seçimi bir güven meselesi gibi görünür, ama pratikte bir belge meselesidir. Keşfi yerinde yaptıran, teklifi kalem kalem alan ve teslimde su testi isteyen bir ev sahibi, ustasını tanımasa bile işi denetleyebilir.

Çalışma alanımız Sarıyer merkezli; ayrıntısı bölge sayfalarında.

• Nokta onarım ve kaçak tespiti: çatı tamiri
• Kaplamanın tamamen yenilenmesi: çatı aktarma
• Hangisinin gerektiğine karar vermek için: çatı tamiri mi, çatı aktarma mı?