Sorunlar
Kırık Kiremit: Çatlağı Görmek ve Doğru Değiştirmek
Kiremitlerin büyük bölümü kendiliğinden değil, üzerine basıldığı için kırılır. Anten, klima, uydu ya da baca işi için çatıya çıkan biri kiremidin ortasına bastığında parça o anda çatlar; kırık aylar sonra ilk sağanakta akıntı olarak ortaya çıkar. Bu yüzden akıntının ne zaman başladığını değil, çatıya en son kimin çıktığını sormak daha hızlı sonuç verir.
Olası nedenler ve ayırt edici belirtiler
Üzerine basılması
Nasıl anlaşılır Kırıklar çatıya rastgele dağılmamış; baca, anten, klima dış ünitesi ya da çatı kapağına giden hat üzerinde sıralanıyor. Çatlak genellikle kiremidin ortasında, iki lata arasında boşta kalan yerde ve enine.
Ne gerekir Kırık parçaların değişimi; o güzergâh üzerinde kalıcı bir basma tahtası ya da erişim yolu düşünülmesi.
Don çevriminin kılcal çatlağı büyütmesi
Nasıl anlaşılır Çatlak ince ve düzensiz. Kiremidin alt yüzü tebeşirimsi, kenarı elle ovulunca ufalanıyor; aynı yaştaki komşu parçalarda da benzer izler var.
Ne gerekir Tek parça değişimi geçici çözüm olur; yaygınsa yüzeyin bütün olarak ele alınması gerekir.
Dolu ya da düşen dal darbesi
Nasıl anlaşılır Kırıklar tek bir hatta değil çatı yüzeyine dağılmış; çarpma noktasının çevresinde yıldız biçiminde kırık var. Aynı dönemde oluk ve baca şapkasında da vuruk izi görülüyor.
Ne gerekir Hasarlı parçaların topluca değişimi ve kırık sayısının fotoğrafla kayıt altına alınması.
Kiremidin lataya tam oturmaması
Nasıl anlaşılır Kırık hep aynı yükseklikte, askı tırnağının hemen altında. Üstten gelen yük tek bir noktaya bindiği için parça hep oradan çatlıyor.
Ne gerekir Lata aralığının ölçülüp düzeltilmesi ve o bölgedeki sıraların yeniden dizilmesi.
Yosun tabakası ve sert temizlik
Nasıl anlaşılır Kiremit yüzeyi yeşil-gri bir tabakayla kaplı ve altı sürekli nemli. Basınçlı yıkama yapılmış çatılarda yüzey mat, gözenekli ve kolay kırılır hâlde.
Ne gerekir Yosunun kiremidi aşındırmayan yöntemle alınması; yüzeyi sökülmüş parçaların değiştirilmesi.
Kırık kiremit, çatı sorunları içinde en somut olanı gibi görünür: parça kırılmıştır, değişir, iş biter. Uygulamada işi zorlaştıran üç şey vardır — çatlağın çoğu zaman görünmemesi, kırığın nedeni ortadan kalkmazsa tekrarlaması ve eşleşen yedek parçanın her zaman bulunamaması. Bu sayfa bu üçünü anlatıyor. Kiremidin kırılmadan yerinden oynaması ayrı bir durumdur ve kiremit kayması sayfasında ele alındı.
Çatlak neye benzer
Kiremit kırıkları iki biçimde olur ve ikisi çok farklı okunur.
Açık kırık gözle görülür: parça ikiye ayrılmış, köşesi kopmuş ya da bir bölümü tamamen düşmüştür. Yerden bakınca sıranın içinde koyu bir boşluk olarak fark edilir; genellikle kopan parçanın kendisi de oluğun içinde durur.
Kılcal çatlak ise asıl sorunlu olandır. Saç teli inceliğinde, çoğu zaman kiremidin yüzey rengiyle karışan bir çizgidir ve yerden asla görülmez. Buna rağmen su geçirir, çünkü kiremit gözenekli bir malzemedir ve kılcal çatlak suyu emerek karşı yüze taşır. Kılcal çatlağın tipik yeri kiremidin ortasıdır — iki lata arasında, altında destek olmayan bölüm. Kuru havada bu çatlağın en güvenilir işareti renktir: yağmurdan sonra çatlak hattı çevresinden daha koyu ve daha geç kurur.
Yakından bakma imkânı varsa üçüncü bir işaret daha vardır: parçanın alt yüzeyi. Sağlam bir kiremit alttan da pürüzsüz ve serttir. Yorulmuş kiremidin alt yüzü tebeşir gibi toz bırakır, kenarı tırnakla ufalanır. Bu, parçanın artık tek başına kırılmadığını, malzemenin ömrünü doldurduğunu gösterir.
Kırığın altında ne olur
Kırık kiremidin zararı doğrudan tavana damlayan su değildir; çoğu zaman hasar aylarca sessiz ilerler. Kaplamadan giren su önce altındaki su yalıtım örtüsüne düşer ve orada eğim boyunca aşağı akar. Bu yüzden içeride ıslaklık, kırığın tam altında değil, metrelerce aşağıda ortaya çıkabilir.
Bu arada asıl aşınma ahşapta olur. Örtünün üzerinde tekrar tekrar akan su, örtünün ek yerlerini ve çivi deliklerini zorlar; oradan geçen nem latayı ve çatı tahtasını ıslatır. Islanan lata yumuşar, çivinin tutuşu zayıflar ve bir süre sonra üstündeki kiremitler de oynamaya başlar. Yani tek bir kırıkla başlayan olay, ilgilenilmezse bir kayma sorununa dönüşür.
Kırığın çevresine de bakmak gerekir. Parça bir darbeyle kırıldıysa çoğu zaman komşu kiremitlerde de çarpma izi vardır; bunlar henüz kırılmamış ama zayıflamış parçalardır ve ilk don gecesinde ayrılırlar. Bu yüzden onarım tek parçayla değil, o parçanın çevresindeki bir metrekarelik alanı elle yoklayarak yapılır.
Tek kiremit nasıl değiştirilir
İşin görünenden daha teknik olan yanı, kiremidin sırasından tek başına çıkarılamamasıdır. Her kiremit üstündeki sıranın altında kalır ve çoğu modelde yandaki parçayla da kilitlenir. Doğru yöntem şudur: üstteki sıra bir kama ya da mala yardımıyla birkaç santim kaldırılır, kırık parça askı tırnağı latadan kurtarılarak yukarı doğru çekilip alınır, yerine yeni parça aynı yolla sokulup tırnağı lataya oturtulur, üst sıra bırakılır.
Bu sırada iki şey kontrol edilir: yeni parçanın bindirme payı komşularıyla aynı mı, ve tırnağın oturduğu lata sağlam mı. Lata çürükse yeni kiremit de tutunmaz; o zaman iş tek parça değişiminden çıkar, lata onarımına döner. Uygulamanın ayrıntıları kiremit değişimi sayfasında. Mahya kiremitleri bu yöntemle değişmez; onlar lataya değil harca ya da mahya bandına oturduğu için ayrı bir işin konusudur — mahya harcı dökülmesi sayfasında anlattık.
Yedek parça meselesini baştan konuşmak gerekir. Yeni çatı yaptıranların kaplamanın yüzde ikisi kadar kiremidi bir kenarda saklaması, yıllar sonra en çok işe yarayan şeydir.
Kendi başınıza yapabilecekleriniz ve yapamayacaklarınız
Kırığın var olup olmadığını anlamak için çatıya çıkmak gerekmez, hatta çıkılmamalıdır. Yağmurdan hemen sonra çatıyı karşı taraftan inceleyin ve geç kuruyan noktaları fotoğraflayın. Balkondan veya komşu binadan görülebilen yüzeyleri telefonun yakınlaştırmasıyla tarayın. Çatı arasına girip gündüz ışığında kaplamayı içeriden gözleyin: ışık sızan yer, su sızan yerdir. Bunların hepsi güvenli işlerdir ve ustaya somut veri kazandırır.
Değişimin kendisi ise çatı üzerinde çalışmayı gerektirir. Buradaki risk yalnızca düşme değildir: kiremit üzerinde yanlış yere basmak, bir kırığı gidereyim derken üç yenisini açar. Basılacak yer kiremidin ortası değil, latanın hemen üstüne denk gelen alt kenarıdır ve bu hat çatının üstünden görünmez. Dik eğimli çatıda, iki kattan yüksek binada, ıslak veya yosunlu yüzeyde kendiniz denemeyin.
Aktif akıntı varsa yapılacak ilk iş onarım değil, hasarın sınırlanmasıdır: sızıntının altındaki elektriği kesin, suyu tek noktada toplayın, eşyaları çekin. Sırası çatı akıyor ne yapmalı sayfasında.
Kaç kırık, hangi karar
Fırtınadan sonra ortaya çıkan toplu kırıklar bu sayfanın konusu değildir; orada değerlendirme parça parça değil bölge bölge yapılır ve bağlantı düzeni sorgulanır. Onu rüzgârda çatı uçması sayfasında ele aldık.
Tek tek onarımın anlamlı olduğu yer bellidir: kaplamanın geri kalanı sağlam, kırıklar sayılabilir ve nedeni belli. Bunun dışına çıkıldığında matematik değişir. Aynı çatıda her yıl birkaç yeni kırık çıkıyorsa, kiremitler tebeşirleşmişse veya model eşlenemiyorsa, tekrarlayan nokta onarımların toplamı yüzeyin yenilenmesine yaklaşır. O eşikte konuşulacak iş çatı aktarma olur.
Fiyatı belirleyen kalemler kırık sayısından ibaret değildir: yedek parçanın bulunabilirliği, çatı eğimi, bina yüksekliği, iskele veya sepetli araç gerekip gerekmediği ve kırığın altındaki ahşabın durumu. Ayrıntılı fiyat mantığı çatı fiyat rehberinde. Çatınıza bakılması için bize ulaşın veya arayın: 0532 266 23 84.
Kırık Kiremit
Sık sorulan sorular
Kırık kiremidi mastikle kapatmak olur mu?
Kalıcı bir çözüm değildir. Kiremit gün içinde ısınıp soğudukça genleşir; mastik ise farklı bir hızda hareket eder ve çoğu tip birkaç mevsim içinde kenarından ayrılır. Ayrılan mastik gözle görünmez, çünkü yerinde durmaya devam eder — su ise artık altından girer. Ayrıca çatlağı üstten kapatmak, kiremidin alt yüzünde tutulan nemin buharlaşmasını da engeller. Mastik yalnızca hava kötüyken kazanılan birkaç günlük süre için, geçici koruma olarak anlamlıdır.
Kırık kiremit kaç günde akıtır?
Sabit bir süre yoktur; belirleyici olan altında ne olduğudur. Kaplamanın altında sağlam bir su yalıtım örtüsü varsa kırık aylarca fark edilmeyebilir, çünkü giren su örtü üzerinde toplanıp saçağa doğru akar. Örtü yoksa veya kırılganlaşmışsa ilk kuvvetli yağmurda çatı tahtası ıslanır ve ıslaklık birkaç sağanak içinde tavana çıkar. Yani "henüz akmıyor" bilgisi kırığın önemsiz olduğunu göstermez, yalnızca örtünün henüz çalıştığını gösterir.
Eski kiremidimin modeli bulunamıyor, ne olacak?
Bu, kırık kiremit işlerinin en sık takıldığı yerdir. Üretimden kalkmış modellerde üç yol var: çatının az görünen bir bölgesinden (arka eğim, bahçeye bakan yüz) sağlam parça sökülüp ön yüze taşınır ve boşluğa benzer ölçüde güncel bir kiremit konur; ikinci el kiremit stoklarından eşleşen parça aranır; ya da ölçüsü tutan güncel bir model kabul edilip renk farkı görünür biçimde bırakılır. İlk yol genellikle en temiz sonucu verir. Çatının büyük bölümünde eşleme sorunu varsa artık konuşulması gereken şey nokta onarım değildir.
Tek bir kiremit için usta gelir mi?
Geliyoruz. Ancak tek parçalık işte de çatıya çıkma, emniyet kurulumu ve ulaşım maliyeti aynı olduğu için asgari bir işçilik bedeli oluşur; bunu keşiften sonra baştan söylüyoruz. Çatıya çıkılmışken kalan yüzey de geziliyor, çünkü çoğu zaman aynı bölgede henüz akmayan ikinci bir kırık çıkıyor.
Kiremidi kendim değiştirebilir miyim?
Tek katlı bir müstakil evde, düşük eğimli ve kuru bir çatıda, kiremidin nasıl kilitlendiğini biliyorsanız ve yedek parça elinizdeyse yapılabilir bir iştir. Ama gerçekçi olmak gerekirse çoğu durumda üç engel çıkar: parçaya güvenli erişim, kiremidin üzerine basmadan çalışabilme ve doğru yere basma bilgisi. Islak veya yosunlu yüzeyde, dik eğimde ya da iki kattan yüksek binada kendiniz denemeyin.
Kaç kırık kiremitten sonra aktarma düşünülür?
Sayı tek başına ölçüt değil, kırıkların niteliği ölçüttür. On beş kırık tek bir dolu gecesinden geliyorsa bu bir hasar onarımıdır. Buna karşılık beş kırık, kenarları ufalanan ve tebeşirleşen kiremitlerden geliyorsa kaplama ömrünü doldurmuş demektir ve nokta onarımlar kısa aralıklarla tekrarlar. Karar ölçütlerini [çatı tamiri mi çatı aktarma mı](/rehber/cati-tamiri-mi-cati-aktarma-mi/) sayfasında karşılaştırdık.
