Oluk Tıkandı: Nerede Tıkanır, Nasıl Açılır?

Oluk tıkanmasında en çok vakit kaybettiren yanlış inanış şudur: oluğun içi boydan boya doludur ve temizlenmesi gerekir. Uygulamada tablo genelde tersidir — oluğun düz bölümü akmaya devam eder, tıkaç ise iniş ağzında ve borunun ilk dirseğinde oluşur. Suyun hızının düştüğü, yön değiştirdiği ve kesitin daraldığı tek yer orasıdır.

Bu ayrımı bilmek işi kısaltır: oluğu boydan boya kürekleyip iniş ağzını kontrol etmeden inmek, birkaç hafta sonra aynı yerde bulmanızın sebebidir.

Tıkanma nerede başlar

Bir yaprağın oluğun düz bölümünde durabilmesi için akıntının onu tutamayacak kadar yavaş olması gerekir. Eğimi doğru verilmiş bir olukta yağmur suyu yaprağı sürükler ve ağza taşır. Ağızda ise kesit birden daralır, akış düşeye döner ve sürüklenen her şey orada birbirine kenetlenir. Islanan yaprak kısa sürede keçeleşir; keçeleşen tabaka bir sonraki yaprağı tutar.

İkinci kritik nokta ilk dirsektir. Cephede boru düz inmez; saçaktan duvara dönmek için genellikle iki dirsek kullanılır. Bu dönüşün iç yüzeyinde çamurlu tortu birikir ve zamanla kesiti daraltır. Boruda tıkanma varsa oluk tertemiz olabilir — su yine geri kabarır.

Üçüncüsü, borunun alt ucudur. Yağmur suyu ızgarasına bağlı bir boruda tıkaç bazen tesisatın kendisindedir; boru sağlam, ızgara doludur.

Tıkalı olduğunu yerden nasıl anlarsınız

Merdivene çıkmadan önce bakabileceğiniz işaretler var:

• Yağmurda iniş borusu kuru. Oluk dolu görünüyor ama borudan hiç su gelmiyorsa tıkaç ağızdadır. En kesin işaret budur.
• Oluğun içinden ot ya da fide çıkıyor. Kök salacak kadar toprak birikmiş demektir.
• Kuru havada oluğun altında ıslak bir şerit. Duran su ek yerlerinden sızıyordur.
• Oluk gözle görülür biçimde sarkmış. Dolu oluğun ağırlığı askıları çekmiştir.
• Boruya avuçla vurunca dolu ses. Boş boru tok ve yankılı, tıkalı boru sağır ses verir. Yukarıdan aşağı vurarak dolu bölümün nerede bittiğini kabaca bulabilirsiniz.

Kesin ayrım için kova testi: oluğun iniş ağzından en uzak ucuna bir kova su dökün. Su borudan çıkmıyorsa tıkanma vardır. Akıyor ama oluk yine de yağmurda taşıyorsa sorun tıkanma değildir; oluk taşıyor sayfasına geçin.

Ne zaman kendiniz temizleyebilirsiniz, ne zaman ustaya gerekir

Bu, ev sahibinin gerçekten kendi yapabileceği çatı işlerinden biridir — tek katlı bir evde, güvenli bir merdivenle ve doğru sırayla. Basit bir işi ustaya çağırmanın anlamı yok. Ama sınırı da net çizelim.

Kendiniz yapabilirsiniz — bina tek katlıysa veya saçağa sağlam zeminden, iki kattan alçak bir merdivenle erişiliyorsa; hava kuru ve rüzgârsızsa; aşağıda merdiveni tutan biri varsa.

Sıra şöyle:

1. Merdiveni duvara ya da alın tahtasına dayayın, oluğa değil. Üst uç, dayandığı noktadan yaklaşık bir metre yukarı taşsın. Ayakları düz ve sert zeminde olsun.
2. Kalın eldiven takın. Oluk içinde kırık cam, sac kenarı ve vida ucu bulunur.
3. İniş ağzından başlayın, uzağa doğru ilerleyin. Çoğu kişi tersini yapar ve bütün tortuyu ağza doğru iter; tıkacı böyle sıkıştırırsınız.
4. Süprüntüyü oluğa değil, asılı bir kovaya alın. Aşağı atmak bahçeyi ve iniş borusunun alt ucunu kirletir.
5. Merdiveni kaydırarak ilerleyin. Uzanmaya çalışmak düşmelerin bir numaralı sebebidir; göbeğiniz merdivenin iki dikmesi arasından çıkmasın.
6. Sonunda hortumla yıkayın ve borunun alt ucundan çıkan suyu izleyin. Çıkış zayıfsa tıkaç dirsektedir.
7. İniş ağzına tel sepet koyun. Bir sonraki temizliği kolaylaştıran tek parça budur.

Ustaya gerekir — bina iki kattan yüksekse, saçağa ancak eğimli veya dar bir zeminden erişiliyorsa, merdiven güvenle dayanacak bir yüzey yoksa; oluk sarkmışsa ya da askılar oynuyorsa; boru dirseği açılmıyorsa; oluk her yıl aynı noktada tıkanıyorsa. Son madde önemlidir: tekrar eden tıkanma bir temizlik sorunu değil, bir eğim sorunudur.

Hiç yapmayın: yüksek basınçlı yıkayıcının ucunu iniş borusuna dayamak (basınç ek yerlerini açar), tıkacı uzun bir demirle zorlamak (metal oluk delinir, PVC çatlar), ıslak ya da yosunlu çatı yüzeyine çıkmak, tek başına çalışmak.

Tıkalı oluk neyi bozar

Su bir litre başına bir kilodur. Ağzı kapalı, dolu bir oluk bu yüzden metre başına birkaç kilo taşır; üstüne ıslak yaprak ve çamurlaşmış tortu binince yük iki katına yakın çıkar. Askılar bu yük için değil, boş oluğun ağırlığı ve normal akış için hesaplanmıştır. Sonuç önce sarkma, sonra kopmadır.

İkinci zarar sürekli ıslaklıktır. Duran su ek yerlerinden sızar ve saçak alın tahtasına iner; ahşap sürekli ıslak kaldığında birkaç mevsimde çürür ve askının tutunacağı zemin kaybolur. Bu noktadan sonra iş yalnız oluk işi olmaktan çıkar.

Üçüncüsü kıştır. Tıkalı oluktaki su donunca hacmi büyür, metal olukta ek yerlerini açar, PVC olukta çatlatır. Aynı su iniş borusunda kalırsa boruyu boyuna yarar — bu tabloyu iniş borusu patladı sayfasında ayrıca anlattık.

Tıkanma tekrar ediyorsa sorun yaprakta değildir

Aynı oluk her yıl aynı noktada tıkanıyorsa yaprağı suçlamayı bırakın. Doğru verilmiş eğimde su, tortuyu ağza kadar sürükler; tortunun bir yerde çökmesi için orada durmuş olması gerekir. Yani tekrar eden tıkanma, kaybolmuş eğimin belirtisidir.

Bakılması gereken ikinci şey kaplamanın yüzeyidir. Oluk dibinde kum gibi granül birikiyorsa bu, yaprak değil kaplamadan gelen bir malzemedir ve bitümlü kiremidin yüzey aşınmasını gösterir. O zaman temizliğin yanında çatı tamiri kapsamında kaplamanın da değerlendirilmesi gerekir.

Üçüncüsü ağaçtır: saçağın üstüne sarkan dalların budanması, yılda iki temizliği bire indirebilir.

Düzenli kontrolün kapsamını ve neye bakıldığını çatı bakımı sayfasında, eğim ve askı düzeltmesini de içeren onarımı dere ve oluk tamiri sayfasında anlattık.

Oluğunuz tıkalıysa ve kendiniz güvenle erişemiyorsanız 0532 266 23 84 numarasını arayın; saçağın fotoğrafını WhatsApp’tan da gönderebilirsiniz. Diğer iletişim yolları iletişim sayfamızda.